Khi bước vào một ngôi nhà mái Thái một tầng có mặt tiền rộng ở Nam Định, câu hỏi đầu tiên của nhiều gia đình thường là nên dành hẳn gian chính giữa làm nơi thờ cúng gia tiên hay tách thành một phòng riêng biệt? Lựa chọn này ảnh hưởng trực tiếp đến luồng đi lại, cách bày bộ bàn ghế gỗ ở phòng khách và sự trang nghiêm mỗi dịp giỗ chạp đông con cháu.
Với nếp nội thất nhà truyền thống, đặt bàn thờ ngay chính gian giữa liên thông với phòng khách tạo cảm giác ấm cúng, sum vầy và giữ được nét quen thuộc của nếp nhà xưa. Tuy nhiên, sự đánh đổi nằm ở chỗ khói hương dễ lan sang khu vực tiếp khách, hoặc tiếng tivi, tiếng trò chuyện ngày thường làm giảm đi phần nào vẻ tĩnh lặng. Chẳng hạn, nếu gia đình xây nhà mái Thái hai tầng, việc chuyển phòng thờ lên tầng trên tại vị trí cao ráo, yên tĩnh sẽ tránh được va chạm sinh hoạt bên dưới, nhưng người lớn tuổi trong nhà lại phải leo cầu thang mỗi ngày rằm, mùng một.
Dù chọn đặt ở tầng một hay tầng hai, bức tường tựa lưng của bàn thờ cũng cần được tính kỹ từ lúc lên mặt bằng thiết kế nội thất. Theo quan niệm dân gian, bàn thờ nên tựa vào tường xây vững chãi, tránh dựa lưng vào tường nhà tắm, khu vệ sinh hoặc đặt ngay dưới dầm ngang và gầm cầu thang. Một lỗi khá dễ gặp ở nhà mái Thái có nhiều cửa sổ lớn là đặt bàn thờ đối diện thẳng luồng gió lùa từ sảnh chính hoặc cửa hông. Gió thổi mạnh dễ làm tàn hương bay ra ngoài gây mất an toàn và làm bát hương khó tụ khói, vì vậy gia đình có thể bố trí thêm vách ngăn gỗ thoáng hoặc bình phong che nhẹ ở hai bên để cản gió trực diện mà vẫn giữ được độ thông thoáng.
Sau khi chốt được chỗ đặt, việc đo và chọn kích thước bàn thờ hoặc tủ thờ phải bám sát chiều rộng bức tường thực tế thay vì chọn mua theo cảm tính. Nhiều gia chủ quen tra thước Lỗ Ban theo quan niệm dân gian để lấy các cung số đẹp, nhưng nếu chỉ nhìn số đẹp mà chọn chiếc tủ thờ quá bề thế cho một gian thờ hẹp thì lối đứng thắp hương và chỗ trải chiếu lễ sẽ bị chật. Khoảng lùi phía trước bàn thờ cần đủ rộng để hai thế hệ cùng đứng khấn vái thoải mái vào ngày Tết. Ngược lại, trong một gian giữa cao rộng của nhà mái Thái ba gian, chiếc bàn thờ quá nhỏ lại dễ lọt thỏm giữa bộ trường kỷ hoặc bàn ghế gỗ lớn.
Khi đặt đóng mới thay vì mua hàng làm sẵn đại trà như ở một số xưởng gỗ công nghiệp chỉ chạy theo kích thước cố định, gia đình sẽ chủ động căn chỉnh được chiều dài, chiều sâu và chiều cao mặt bàn thờ sao cho vừa tầm tay với của người lớn tuổi khi thay nước, bày mâm cỗ.
Ngoài bề ngang và chiều sâu, khoảng hở từ mặt bàn thờ lên trần nhà cũng rất đáng lưu ý. Trần nhà mái Thái thường đóng thạch cao hoặc ốp gỗ khá cao, nhưng nếu treo thêm đèn chùm lớn hoặc làm trần giật cấp ngay phía trên bát hương thì khói nhang lâu ngày sẽ bám ố một vùng trần rất khó lau rửa. Cách xử lý gọn gàng là lắp tấm chống ám khói đồng màu với vách gỗ phía sau và tính sẵn ngăn kéo phụ hoặc tủ cơm nhỏ dưới gầm bàn thờ để cất gọn bật lửa, bó hương, đĩa quả khi chưa dùng tới.
Đặc điểm thời tiết miền Bắc nói chung và các huyện ven biển Nam Định nói riêng còn đặt ra bài toán giữ đồ gỗ nội thất Nam Định qua mùa mưa phùn, nồm ẩm và hơi muối mặn. Nếu đặt tủ thờ sát bức tường hướng đông nam hoặc tường ngoài chưa chống thấm kỹ, hơi ẩm ngấm ngược rất dễ làm mặt gỗ sau lưng bị mốc, ngăn kéo bị kẹt cứng vào tháng hai, tháng ba âm lịch. Khi thi công nội thất phòng thờ Nam Định, việc chừa một khe thoáng nhỏ vài phân giữa lưng tủ thờ với mặt tường, kết hợp đóng cửa kính chắn gió ẩm vào những ngày nồm nặng sẽ giúp bề mặt gỗ ổn định hơn nhiều.
Hiện nay, MoreHome thực hiện thiết kế và thi công nội thất nhà ở, thiết kế và thi công phòng thờ cũng như sản xuất tủ thờ, bàn thờ gỗ theo kích thước riêng của từng mặt bằng; gia đình cần trao đổi cụ thể có thể gọi qua số 09.31.31.88.77.
Trước khi quyết định đóng mới hay thay đổi chỗ đặt bàn thờ, bạn hãy cầm thước dây đo thử chiều ngang bức tường dự kiến, chiều cao trần và khoảng trống lùi ra phía trước nơi đặt chiếu lễ, rồi ghi chú lại xem hướng gió từ cửa chính thổi vào có đi ngang qua vị trí bát hương hay không.